Je bent beginnend kunstenaar en post een afbeelding van je schilderij op Facebook. Dan krijg je het bericht dat je de regels hebt overschreden en dat je post is verwijderd. Vanwege een tepel ergens in een hoekje. Reden voor verontwaardiging, maar dat dit in de afgelopen jaren zelfs bij kunstwerken van grote kunstenaars uit de geschiedenis gebeurde is wel heel absurd. Waarom bepaalt Facebook wat kunst is en wat niet? Hoe kan het dat beroemd werk van Gustave Courbet of een Rubensvrouw zonder pardon in het Facebook-afvoerputje verdwijnen samen met beelden van extreem geweld, haatdragende uitspraken en pornografie?

 

Kritiek en rechtszaak
Dat vroegen heel veel mensen zich af en Facebook nam dit jaar ein-de-lijk de tijd om hun beleid te verduidelijken en ‘transparant’ te maken. Het sociale media-platform ontving in de afgelopen jaren regelmatig hevige kritiek wanneer er weer een kunstzinnige afbeelding werd verwijderd. Zo werd in 2011 een rechtszaak aangespannen tegen Facebook vanwege het verwijderen van het gehele account van kunstliefhebber Frédéric Durand-Baïssas nadat deze een link met het schilderij l’Origine du Monde (1866) van Gustave Courbet had gepost, een gedetailleerde close up van het naakte onderlichaam van een vrouw. Durand-Baïssas klaagde Facebook aan uit naam van de vrijheid van meningsuiting en werd na jaren van juridische rompslomp afgelopen maart in gelijke gesteld, maar wel zonder de gevraagde financiële vergoeding en zonder teruggave van zijn account. Hij gaat nog in hoger beroep.

 

Buro Dertig Blog Facebook Artistiek Naakt

Gecensureerde l’Origin du Monde, origineel Gustave Courbet, 1866

 

Naaktkijkers bestraft
Ook Toerisme Vlaanderen liet van zich horen toen het werk van Vlaamse Meesters steeds maar werd geweerd van Facebook. Dat maakte het promoten van een grote campagne rond Rubens, Bruegel en Van Eyck een stuk moeilijker, dus werd er samengewerkt met musea en culturele instanties om het probleem op een ludieke en originele manier aan te kaarten bij Facebook. In het Rubenshuis in Antwerpen werden bezoekers met een Facebookaccount die de naaktschilderijen aan het bekijken waren dringend verzocht te vertrekken. Een letterlijke uitvoering van het Facebook-beleid. De actie en bijbehorende open brief aan Facebook kregen wereldwijd aandacht en bijval.

 

Moderators
Facebook lijkt te hebben geluisterd nu het beleid inzichtelijker is gemaakt, maar tegelijkertijd wordt ook steeds duidelijker hoe ontzettend complex het monitoren van grootschalige content zoals op Facebook is. De Volkskrant deed hier al eerder onderzoek naar en ook de documentaire The Cleaners van Hans Block en Moritz Riesewieck gaat hier op in. Elke dag werken er duizenden ‘moderators’ de klok rond om alle beelden en berichten te beoordelen, die elke paar seconden voorbijflitsen. Luttele seconden om in te schatten of content de regels overschrijdt. Deze moderators worden vaak gerekruteerd in ontwikkelingslanden, spreken een andere taal en hebben geen deskundig inzicht in de inhoud van het materiaal. Daarnaast gaat de constante confrontatie met heftige content je niet in de koude kleren zitten. Het is begrijpelijk dat dan je inschattingsvermogen vertroebelt en je beelden over één kam gaat scheren. En belangrijk: is het überhaupt mogelijk om een enkel persoon, ook een deskundige, te laten beoordelen wat kunst is? Die vraag houdt filosofen en kunstenaars immers al eeuwen bezig.

 

Facebook heeft dan wel meer inzicht gegeven in hun beleid en de regels ietwat verduidelijkt, er is nog heel veel wat vaag en verborgen blijft. Laten we in ieder geval ongecensureerde afbeeldingen van kunst blijven posten, want naakt moet nog gewoon gezien kunnen blijven worden.

 

Door Merel