fbpx

Musea aan de podcast

‘De podcast is volwassen’, kopte het Parool begin dit jaar. Eerder al schreef dezelfde krant: ‘Geluidsverhalen veroveren musea’. Vijftien jaar na de introductie van de term – dat was namelijk al in 2004 als samenvoeging van de termen ‘iPod’ en ‘broadcast’ – lijkt de podcast nu écht door te breken. Op de fiets, in de trein, tijdens het koken, afwassen, sporten: een podcast lijkt de ideale manier om op elk moment iets nuttigs te doen. Het aantal Nederlandse podcasts neemt in rap tempo toe, net als de luistercijfers én de podcasttips die op veel plekken opduiken (zoals elke week in de Volkskrant).

Musea krijgen de smaak te pakken

Niet alleen is de podcast in het algemeen met een opmars bezig, ook musea krijgen de smaak te pakken, te zien aan het toenemende aantal podcasts dat in de culturele sector verschijnt. Denk aan: podcasts van het Rijksmuseum, het Joods Cultureel Kwartier en museum Kranenburgh. Wat opvalt? De podcasts verschijnen meestal (nog) bij tijdelijke tentoonstellingen. En daarbij: het publiek weet vaak niet eens dat musea ook podcasts maken. En als dat wel bekend is, weet het publiek vaak niet dat de podcasts ook los van de tentoonstelling te beluisteren zijn. Dat is niet zo gek: veel podcasts lijken nog veel op een audiotour, of de podcast wordt als veredelde audiotour online gezet – de scheidslijn is vaag. Maar, daar wordt aan gewerkt. Als Nederlandse musea Amerikaanse museumpodcasts (zoals Smithsonian) gaan volgen, maken musea binnenkort ‘zelfstandige’ podcasts; iedere week een nieuwe aflevering, een mooi nieuw communicatiemiddel om het publiek aan je te binden.

Waarom een museumpodcast?

Musea hebben verschillende redenen om een podcast te maken, ik noem er hier drie. Ten eerste: de huidige samenleving vraagt om nieuwe manieren om het publiek te bereiken, die niet afhankelijk zijn van een daadwerkelijk bezoek aan het museum. Een museumbezoek begint door technologische ontwikkelingen niet langer wanneer een bezoeker het gebouw binnenstapt en eindigt niet wanneer de bezoeker het gebouw verlaat. Een podcast is een van de mogelijkheden om buiten de muren van het museum te treden. Ten tweede: tijdelijke tentoonstellingen verdwijnen, een podcast niet. Een podcast heeft daarom een ‘archieffunctie’; een deel van de tentoonstelling blijft online toegankelijk voor publiek. Ten derde: bij het maken van een tentoonstelling worden veel keuzes gemaakt. Keuzes waardoor er veel wél, maar ook veel níet in de tentoonstelling terecht komt. En daar is ie weer: de podcast biedt extra ruimte voor wat niet in de tentoonstelling zit en voor een toelichting of verdieping op de keuzes.

5 podcasttips

Luisteren jullie eigenlijk al naar podcasts die musea hebben gemaakt? Hieronder 5 Nederlandse museumpodcasts die wij de moeite waard vinden én waarvoor je niet per se naar het museum hoeft/kan (al is het natuurlijk stiekem veel leuker om dat waar je over hoort ook in het echt te bekijken).

1. Van Gogh belicht: de brieven

Het Van Gogh Museum heeft de podcast ‘Van Gogh belicht: de brieven’ gemaakt over brieven van Vincent van Gogh aan zijn broer. In negen afleveringen van tien tot twaalf minuten lezen Nederlandse schrijvers, acteurs en muzikanten voor uit de brieven en vertellen wat hen persoonlijk raakt. Tjiske Mussche (van radiomakers Desmet) gaat met hen in gesprek. Vrij korte afleveringen (maximaal 12 minuten) brengen de oude brieven op persoonlijke wijze tot leven. Hier te beluisteren.

 

2. Stedelijk Museum – Amsterdam Magisch Centrum

Bij de tentoonstelling ‘Amsterdam Magisch Centrum’ maakte het Stedelijk Museum in samenwerking met Dag en Nacht Media een podcast. In vier afleveringen reist de luisteraar mee naar het Amsterdam in de jaren 1967-70, samen met kunstenaars (zoals Wim T. Schippers, Jeroen Henneman), krakers en Dolle Mina’s. In deze tijdmachine gaat het alle kanten op, maar als luisteraar zit je zo in de sfeer van die tijd.  Een mooi voorbeeld van een podcast die een tentoonstelling archiveert. Hier te beluisteren.

3. Museum Kranenburgh

Ook Museum Kranenburgh maakt podcasts bij verschillende tentoonstellingen. Een interessante podcast is de vierdelige serie bij de tijdelijke tentoonstelling ‘Bloot’. Deze serie laat zien hoe een podcast net weer even anders dan een audiotour verdieping biedt door maatschappelijke thema’s aan te snijden en luisteraars bewust te maken van hun eigen perspectief. De tentoonstelling staat er niet meer, maar de podcast blijft interessant om te beluisteren! Hier te beluisteren.

 

4. In het Rijks

Het Rijksmuseum experimenteert al met verschillende podcasts in hun serie ‘In het Rijks’. Een originele podcast qua opzet is ‘Junior Fellows’. In een serie van vier korte afleveringen gaan jongeren in gesprek met conservatoren van het Rijksmuseum over onderwerpen die hen bezighouden en waar zij hun profielwerkstuk over maakten. Hier te beluisteren.

5. Frans Hals Museum – Virtuoos 

En dan een podcast waarvan je de tentoonstelling nog wel kunt bezoeken (t/m 13 november): Virtuoos! Deze podcast laat goed zien hoe een podcast voor of na het museumbezoek extra verdieping biedt. Drie korte, maar krachtige afleveringen. Net als de schilderijen in de tentoonstelling: die zijn ook in korte tijd en met krachtige kwaststreken op het doek gezet. In de tentoonstelling ‘Virtuoos! Israels tot Armando’ draait het om meesterlijk, trefzeker en levendig schilderen. Hier te beluisteren.

 

 

Door Roos Hamelink

Voor haar Master Publieksgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam deed Roos onderzoek naar de (historische) podcast in museale context en ontwikkelde een handleiding voor musea die een podcast willen maken.