fbpx

De kracht van fotografie

Fotografie brengt verhalen over de hele wereld. Jij post een nieuwe profielfoto en krijgt van iemand in een ander continent een like op deze ‘duck-face-selfie’. Fotografie speelt een grote in het vertellen en documenteren van verhalen, nieuws en evenementen. En dat zorgt er weer voor dat jij al die verhalen van over de hele wereld meekrijgt. Maar hoe sneller het gedeeld wordt hoe groter het bereik is en hoe meer percepties van het verhaal zich vormen. Ik, iemand die veel met fotografie bezig is, vraag me dan ook af: Welke invloed heb je als fotograaf op de kijker? En welke invloed kun je uitoefenen op wat de maatschappij ziet? Heb je als fotograaf de kracht om invloed uit te oefenen op vooroordelen in de maatschappij?

Noortje aan het werk als fotograaf in Kenia

 

De kracht van de fotograaf

We leven in een bewogen soms chaotische wereld, waar we onze zorgen zorgvuldig moeten verdelen over alle problemen die op ons afkomen. Fotografie is een middel om gebeurtenissen en deze zorgen te verwoorden en dit te delen. Maar wat beeld je af op zo’n ‘negatief’ (foto), is een vraag die ik samen met veel andere fotografen stel. Over maatschappelijke oneerlijkheden, onmacht, wereldproblemen, sociale klassen en tekortkomingen zijn duizenden foto’s en verhalen. Hoe meer verhalen we kennen hoe meer kennis en meningen we hebben. We nemen een beeld voor waar aan, maar vergeten dat een beeld altijd is gemaakt én geselecteerd door een fotograaf. Dus kan je je afvragen: gaat een portret over de fotograaf of over de geportretteerde? Je maakt als fotograaf een verhaal naar eigen waarheid.

Foto: Ragnar Axelsson- Last Days of the Arctic Ragnar, beter bekend als RAX, is een fotograaf uit IJsland. Hij fotografeert sinds 1976 voor de Morgunblaðið (de grootste krant van IJsland) en is actief bij verschillende magazines, photoshoots in IJsland, Groenland, de Faeröer, Groenland, Indonesië, Scandinavië en Siberië.

 

Sociale fotografie

Elke maatschappelijk onderwerp heeft een mooie en een slechte kant. De gebeurtenis bepaalt natuurlijk grotendeels zelf het negatief, maar als fotograaf bepaal je wat je laat zien. De vorm waarop je iets fotografeert is belangrijk, dit versterkt het verhaal. Een genre fotografie dat wij vaak zien, is ‘sociale fotografie’. Hier staan mensen centraal en de sociale positie die zij innemen in de samenleving. Het is dus heel bepalend hoe je de mens en deze positie afbeeldt voor de kijker en het verhaal dat kan ontstaan. Vaak, maar zeker niet altijd, tonen deze foto’s een negatieve kant van de mensen: somber en eenzaam, leegte en eenvoud, ongeluk en armoede. Daarnaast maken fotografen gebruik van effecten, die ook weer invloed hebben op het verhaal: het zwart-wit maken van een foto versterkt de emotionele kant van de foto en creëert meeslependheid in het verhaal. En dit is dus precies waar je als fotograaf invloed op hebt. Hoe schets je de maatschappij af? Beeld je de armoede af? Of beeld je het simpel geluk af? Dit heeft een enorme invloed op hoe de kijker over het onderwerp nadenkt.

Foto: Eddy van Wessel Voor zijn reeks zwart-witfoto’s van de val van het ‘laatste bolwerk’ van terreurbeweging IS heeft fotograaf Eddy van Wessel de Zilveren Camera 2019 gewonnen. Hij maakte de opnamen in maart vorig jaar bij de Syrische plaats Baghuz.

 

Te optimistisch?

Mijn doel is nu niet om van elke ongelukkige situatie iets moois te maken en wellicht is dit een iets te optimistische boodschap. Sommige gebeurtenissen en verhalen zijn simpelweg niet te verdraaien. Als fotograaf ben je niet verantwoordelijk voor de gebeurtenis – daar kan je vaak zelfs niks aan doen – maar wel voor de elementen die je aan de kijker laat zien. Je kiest dus wel welke delen van een verhaal je toont. Het mooie aan fotografie vind ik dat je een ander gezicht kunt geven aan onderwerpen zoals de vluchtelingenstroom. Ga dan uit van de kracht van de mens en niet de omgeving. Mensen zijn allemaal hetzelfde.

 

Foto: JR De fransman JR is beroemd geworden met het illegaal ophangen van levensgrote portretten van jongeren in de Parijse banlieus en van vrolijke portretten van een rabbi, een priester en een imam aan beide zijden van de muur die Israël om Palestijns gebied heeft gebouwd.

 

 

Framing

En dan heb ik nog niet gesproken over framing: de kracht van fotografie ligt ook in het niet fotograferen van sommige situaties. Pas hier wel op waarom je iets niet fotografeert. Frame je vanwege de sensatie, het effect van het verhaal of uit respect voor de situatie? Vraag jezelf als fotograaf altijd af: zegt dit iets over mij als fotograaf of over het verhaal wat ik op het negatief zie?

Kortom, in een tijd waar vooroordelen op de tong liggen, kan jij als fotograaf zorgen dat je toch maar even op je tong bijt en nogmaals kijkt hoe en waarom je die foto maakt en welk verhaal je daarmee de wereld instuurt.

Door: Noortje van den Berg  

 

Noortje in Kenia

 

Portret door Noortje van den Berg in Kenia

 

Meer lezen over fotografie? Eerder schreven we deze blog over de herkomst van het ‘kiekje’. Wist je dat meneer Kiekje de fotograaf is waarvan iedereen de naam gebruikt, maar ken je zijn foto’s ook?